KE blokuje 116 mln PLN pomocy dla fabryki MAN w Niepołomicach

Komisja Europejska uznała planowaną pomoc dla MAN Trucks za niezgodną z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa. Decyzja oznacza, że Polska nie może udzielić producentowi wsparcia o wartości około 116 mln PLN, czyli 26 mln EUR.

Środki miały wesprzeć rozbudowę mocy produkcyjnych fabryki ciężarówek w Niepołomicach w województwie małopolskim. Polska zgłosiła plan pomocy Komisji Europejskiej w 2024 roku.

Pakiet obejmował 10,7 mln PLN bezpośredniej dotacji oraz 105,6 mln PLN w formie zwolnienia z podatku CIT.

Unijne przepisy pozwalają na udzielanie pomocy regionalnej przedsiębiorstwom inwestującym w Małopolsce. Każde takie wsparcie musi jednak spełniać określone warunki. W przypadku MAN Komisja Europejska zakwestionowała przede wszystkim to, czy pomoc rzeczywiście wpłynęła na decyzję firmy o rozbudowie zakładu w Niepołomicach.

KE sprawdzała pomoc od 2025 roku

Komisja Europejska wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające w lipcu 2025 roku. Początkowo uznała, że inwestycja może przyczyniać się do rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w słabiej rozwiniętym regionie UE.

Wątpliwości dotyczyły jednak tego, czy proponowane wsparcie spełnia wymagania określone w wytycznych dotyczących regionalnej pomocy państwa.

Jednym z najważniejszych warunków jest tzw. efekt zachęty. Państwo musi wykazać, że publiczne pieniądze rzeczywiście wpływają na decyzję przedsiębiorstwa o realizacji inwestycji w konkretnym regionie.

Po zakończeniu postępowania KE uznała, że w przypadku MAN tego warunku nie spełniono.

Zgromadzone materiały nie wskazywały, aby bez wsparcia koncern zdecydował się przeprowadzić inwestycję w innym miejscu. Polska nie wykazała więc, że 116 mln PLN pomocy miało decydujące znaczenie dla wyboru Niepołomic.

Komisja zakwestionowała również wysokość planowanego wsparcia. Według Brukseli Polska nie udowodniła, że ograniczono je do minimum koniecznego do przyciągnięcia inwestycji.

W rezultacie KE uznała, że pomoc nie zapewniała rzeczywistego efektu zachęty i nie była proporcjonalna. Polska nie może więc wypłacić środków.

Nie wystarczy inwestować w regionie objętym pomocą

Decyzja w sprawie MAN pokazuje, jakie znaczenie przy dużych projektach przemysłowych ma sposób uzasadnienia publicznego wsparcia.

Unijne wytyczne pozwalają państwom członkowskim wspierać inwestycje w słabiej rozwiniętych regionach. Celem takich mechanizmów jest pobudzanie rozwoju gospodarczego, tworzenie miejsc pracy oraz zmniejszanie różnic pomiędzy poszczególnymi regionami UE.

Pomoc nie może jednak służyć wyłącznie obniżeniu kosztów inwestycji, którą przedsiębiorstwo i tak zamierzało przeprowadzić w danej lokalizacji.

Dlatego firma i państwo ubiegające się o zgodę muszą wykazać m.in. rzeczywisty efekt zachęty. Wsparcie powinno również ograniczać się do minimum potrzebnego do realizacji inwestycji w danym regionie.

Komisja Europejska bierze pod uwagę także wpływ projektu na konkurencję. Pomoc nie powinna prowadzić m.in. do powstania nadmiernych mocy produkcyjnych na kurczącym się rynku ani skutkować przeniesieniem działalności z innego państwa lub regionu UE tylko po to, aby skorzystać z publicznego finansowania.

Kontrola pomocy państwa ma zapobiegać sytuacji, w której selektywne wsparcie ze środków publicznych zapewnia konkretnemu przedsiębiorstwu przewagę nad konkurentami. Co do zasady państwa członkowskie muszą zgłaszać nowe formy pomocy Komisji Europejskiej i czekać na jej decyzję przed ich wdrożeniem.