Kryzys w Polskiej Agencji Kosmicznej?

Według sygnatariuszy w POLSA trwa proces „praktycznego demontażu” instytucji. Autorzy listu twierdzą, że w ciągu ostatniego roku pracę miała stracić niemal jedna trzecia personelu, a część ustawowych zadań przestała być realizowana. W dokumencie pojawiają się również zarzuty dotyczące atmosfery. Pracownicy mają być – jak napisano – „zastraszani i poniżani”.

"Jako obecni i byli pracownicy Polskiej Agencji Kosmicznej zatroskani losem tej instytucji, pragniemy zwrócić uwagę Pana Ministra na poważne naruszenia praw pracowniczych w Agencji oraz praktyczną utratę zdolności instytucjonalnej POLSA do skutecznej realizacji jej ustawowych zadań" – czytamy w dokumencie.

Jednocześnie autorzy podkreślają, że ich celem nie jest „rewanż” ani dochodzenie własnych roszczeń. Jak wskazują, sprawy dotyczące możliwych naruszeń prawa pracy zostały zgłoszone do Państwowej Inspekcja Pracy. List do ministra ma być motywowany przede wszystkim troską o interes państwa i przyszłość polskiego sektora kosmicznego.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdza: “skarga wpłynęła”

Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdziło, że skarga wpłynęła 7 maja. Dokument miało podpisać 14 sygnatariuszy. Resort poinformował, że sprawa jest obecnie analizowana.

Jednocześnie MRiT zaznaczyło, że minister finansów i gospodarki nie pełni funkcji pracodawcy wobec pracowników POLSA. Kompetencje te należą do prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej. Resort podkreślił jednak, że wszystkie skargi są rozpatrywane zgodnie z przepisami.

MRiT przypomniało również, że na bieżąco monitoruje realizację zadań ustawowych POLSA na podstawie sprawozdań, dokumentów finansowych i wyników kontroli. W odpowiedzi dla PAP wskazano też listę priorytetów przekazanych Polskiej Agencji Kosmicznej przez ministra finansów i gospodarki. Wśród nich znalazły się m.in. rozwój Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej, udział Polski w programie Artemis, budowa Centrum Operacji Satelitarnych, wykorzystanie efektów misji IGNIS oraz przygotowania do organizacji Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego.

Zarzuty dotyczą strategicznych projektów

Autorzy skargi wskazali kilka obszarów, które – ich zdaniem – pokazują pogarszającą się sytuację w Polskiej Agencji Kosmicznej po objęciu funkcji prezesa przez Martę Wachowicz w kwietniu 2025 roku. 

Lista zarzutów obejmuje m.in.:

• ograniczenie skuteczności operacyjnej Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej,
• brak postępów w budowie Centrum Operacji Satelitarnych,
• osłabienie współpracy międzynarodowej prowadzonej w ramach Artemis Accords i programów NASA, 
• niewykorzystanie potencjału misji IGNIS,
• niewystarczające przygotowania do organizacji IAC 2027 w Poznaniu.

Najmocniej wybrzmiewa jednak wątek kadrowy. Sygnatariusze twierdzą, że z Polskiej Agencji Kosmicznej miało odejść około 25 osób, w wielu przypadkach posiadających wieloletnie doświadczenie w sektorze kosmicznym. W liście pojawiają się zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia zwolnień oraz zatrudniania nowych pracowników bez odpowiedniego doświadczenia branżowego.

Jak czytamy, "zwolniono lub wymuszono odejście około 25 osób, co stanowi ponad 1/3 pracowników agencji wg stanu na kwiecień 2025. W wielu przypadkach byli to pracownicy z wieloletnim stażem i dużym doświadczeniem w sektorze kosmicznym". 

Autorzy napisali, że zwolnienia "odbywały się niejednokrotnie z pogwałceniem poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracowników. W ich miejsce przyjmowano osoby bez doświadczenia w branży kosmicznej, niejednokrotnie z pominięciem wymaganego w ustawie trybu konkursowego". 

Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku poinformował PAP, że na początku maja podjęto czynności kontrolne związane ze sprawą. Z uwagi na miejsce przechowywania dokumentacji i przebywanie osób wyznaczonych do reprezentowania Polskiej Agencji Kosmicznej, dalsze działania mają być prowadzone przez inspektorat w Warszawie.

POLSA odpiera zarzuty

Polska Agencja Kosmiczna twierdzi, że formalnie nie otrzymała żadnej skargi. Jak podkreślono, na specjalną skrzynkę przeznaczoną dla sygnalistów nie wpłynęła korespondencja w tej sprawie. 

Mimo to POLSA odniosła się do zarzutów pojawiających się – jak określono – „w przestrzeni społecznej”. Agencja zapewniła, że Narodowy System Informacji Satelitarnej jest realizowany zgodnie z harmonogramem, przygotowano już koncepcję budowy Centrum Operacji Satelitarnych, a POLSA nie wycofała się z inicjatywy Artemis Accords.

Podkreślono również zaangażowanie w przygotowania do kongresu IAC 2027 oraz zaznaczono, że misja IGNIS była przedsięwzięciem realizowanym wspólnie przez wiele podmiotów.

"Narodowy System Informacji Satelitarnej działa i jest sukcesywnie rozwijany zgodnie z przyjętym harmonogramem".

"Agencja przygotowała i przedstawiła ministrowi nadzorującemu wstępną koncepcję budowy Centrum Operacji Satelitarnych, na które uzyskała finansowanie. Od stycznia 2026 r. trwają prace przygotowujące inwestycję infrastrukturalną, obejmujące przygotowanie dokumentacji, analizy kosztowe oraz określenie docelowego modelu funkcjonowania infrastruktury".

 "Polska Agencja Kosmiczna nie wycofała się z Artemis Accords ani nie zrezygnowała z monitorowania możliwości udziału polskich podmiotów w tym programie".

 "Polska Agencja Kosmiczna aktywnie uczestniczy w przygotowaniach do Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego IAC 2027 w Poznaniu i traktuje to wydarzenie jako wyjątkową szansę dla polskiego sektora kosmicznego".

"Misja IGNIS była przedsięwzięciem wielopodmiotowym, angażującym niezależne zespoły naukowe, instytuty badawcze, uczelnie i podmioty komercyjne".

Najobszerniej Polska Agencja Kosmiczna odniosła się do polityki kadrowej. POLSA tłumaczy, że przeprowadzona reorganizacja była konsekwencją wejścia w życie nowego statutu, nowego regulaminu organizacyjnego oraz przygotowań do wdrożenia ustawy o działalności kosmicznej.

Rotacja zatrudnienia miała być naturalnym elementem zmian organizacyjnych. POLSA podała, że część odejść wynikała z decyzji samych pracowników, którzy nie zaakceptowali nowych warunków pracy i płacy przedstawionych w ramach wypowiedzeń zmieniających.

Agencja argumentuje, że podjęte działania miały przeciwdziałać nierównościom płacowym. Wskazano, że część wynagrodzeń znacząco odbiegała od obowiązującego regulaminu i była nieproporcjonalna względem analogicznych stanowisk.

“Przeprowadzona została kompleksowa reorganizacja struktury zatrudnienia, będącą naturalną konsekwencją zmian organizacyjnych i prawnych jednostki, w tym wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. nowego Statutu Polskiej Agencji Kosmicznej oraz wdrożenia nowego regulaminu organizacyjnego, a także w związku z planowanym wejściem ustawy o działalności kosmicznej. Zmiany te wpisują się w szerszy proces porządkowania i profesjonalizacji funkcjonowania jednostki. Rotacja zatrudnienia towarzysząca procesom reorganizacyjnym jest zjawiskiem naturalnym i powszechnym w jednostkach przechodzących istotne zmiany strukturalne i prawne". 

Kolejny sygnał ostrzegawczy

To nie pierwszy alarm dotyczący sytuacji w POLSA. Jesienią ubiegłego roku media otrzymały anonimowy list, którego autorzy również wskazywali na chaos organizacyjny, utratę zdolności współpracy z partnerami oraz odejścia doświadczonych pracowników. W tamtym piśmie krytykowano także sposób przygotowania misji IGNIS.

Skala stawianych zarzutów sprawia, że sprawa wykracza daleko poza wewnętrzny spór kadrowy. Chodzi bowiem o funkcjonowanie instytucji odpowiedzialnej za strategiczne projekty państwa w obszarze technologii kosmicznych, bezpieczeństwa satelitarnego i współpracy międzynarodowej. 

W momencie, gdy Polska zwiększa zaangażowanie w programy Europejskiej Agencji Kosmicznej oraz rozwija własne kompetencje, pytania o stabilność i zdolność operacyjną POLSA stają się jednym z ważniejszych tematów dla całego krajowego sektora space.

Zapraszamy na TEK.day Gdańsk, 24 września 2026. Zapisz się tutaj!